Package of Practices (As per ICAR Recommendations)
Z Black
Black-seeded sesame variety
Suitable for Kharif and summer cultivation
Good seed quality and adaptability
Prefers warm and dry climate
Ideal temperature: 25–35°C
Sensitive to waterlogging, frost, and prolonged cloudy weather
Excess rainfall may reduce crop growth and capsule formation
Well-drained sandy loam to loam soils
Performs well in medium black soils
Soil pH range: 5.5 to 8.0
Avoid heavy clay and poorly drained soils
Kharif: June to July
Summer: February to March (with irrigation)
Timely sowing ensures better establishment and crop health
One deep ploughing followed by 2–3 harrowings
Field should be weed-free and well-leveled
Adequate drainage is essential to avoid water stagnation
2.5 to 3.0 kg seed per acre
Fungicide:
Thiram or Carbendazim @ 2 g/kg seed
Bio-treatment:
Trichoderma viride @ 4 g/kg seed
Insect protection:
Imidacloprid @ 5 ml/kg seed
Line sowing using seed drill or by hand
Sowing depth: 2–3 cm
Thinning at 10–15 days after emergence for optimum plant population
Row to Row: 30 cm
Plant to Plant: 10–15 cm
FYM @ 4–5 tons/ha during land preparation
Apply recommended Nitrogen and Phosphorus basally
Under irrigated conditions, split application of Nitrogen is beneficial
Avoid excess nitrogen which may cause lodging
Mostly grown under rainfed conditions in Kharif
Provide light irrigation at:
Branching stage
Flowering stage
Capsule formation stage
Avoid heavy irrigation and water stagnation
First weeding & thinning: 15–20 days after sowing
Second weeding: 30–35 days after sowing
Pre-emergence herbicide:
Pendimethalin for effective weed control
Light hoeing improves soil aeration
Keep field weed-free during initial growth stages
Major Diseases
Powdery Mildew
Alternaria Leaf Spot
Control Measures
Wettable Sulphur @ 2 g/litre for powdery mildew
Mancozeb @ 2.5 g/litre for leaf spot diseases
Major Pests
Leaf roller
Capsule borer
Gall fly
Control Measures
Neem-based insecticides for preventive control
Use ICAR-recommended insecticides during severe infestation
Black, bold seeds
Plants medium to tall with good branching
Capsules borne alternately on stem
Leaves dark green and moderately broad
Flowers pinkish-white
Black-seeded high-quality sesame
Good oil content
Adaptable to different agro-climatic regions
Suitable for Kharif and summer seasons
कृषि अनुशंसाएँ (ICAR के अनुसार)
Z Black
काले दानों वाली उन्नत किस्म
खरीफ और गर्मी दोनों मौसम के लिए उपयुक्त
गर्म एवं शुष्क जलवायु अनुकूल
आदर्श तापमान: 25–35°C
अधिक वर्षा, जलभराव व पाला हानिकारक
अच्छी जल-निकास वाली दोमट से बलुई दोमट मिट्टी
मध्यम काली मिट्टी में भी अच्छा प्रदर्शन
pH: 5.5–8.0
भारी चिकनी एवं जलभराव वाली मिट्टी से बचें
खरीफ: जून–जुलाई
गर्मी: फरवरी–मार्च (सिंचाई उपलब्ध हो)
1 गहरी जुताई + 2–3 हैरो
खेत समतल व खरपतवार मुक्त
उचित निकासी व्यवस्था आवश्यक
2.5–3.0 किग्रा/एकड़
थीरम/कार्बेन्डाजिम @ 2 g/kg
ट्राइकोडर्मा @ 4 g/kg
इमिडाक्लोप्रिड @ 5 ml/kg
लाइन में बुवाई
गहराई: 2–3 सेमी
10–15 दिन बाद间 thinning करें
पंक्ति × पंक्ति: 30 सेमी
पौधा × पौधा: 10–15 सेमी
गोबर खाद 4–5 टन/हेक्टेयर
नाइट्रोजन व फास्फोरस की अनुशंसित मात्रा
सिंचित परिस्थिति में नाइट्रोजन का विभाजित प्रयोग लाभकारी
खरीफ में वर्षा आधारित
हल्की सिंचाई:
शाखा निकलने पर
फूल अवस्था
फली बनने पर
अधिक सिंचाई व जलभराव न होने दें
15–20 दिन बाद पहली निराई
30–35 दिन बाद दूसरी निराई
पेंडिमेथालिन (पूर्व उद्भव) उपयोगी
हल्की गुड़ाई–निर्मलीकरण
प्रारंभिक अवस्था में खेत साफ रखें
रोग:
पाउडरी मिल्ड्यू → वेटेबल सल्फर @ 2 g/l
अल्टरनेरिया → मैंकोजेब @ 2.5 g/l
कीट:
लीफ रोलर, कैप्सूल बोरर, गॉल फ्लाई
नीम आधारित कीटनाशक (रोकथाम)
गंभीर होने पर अनुशंसित रासायनिक दवाएँ
काले दाने
मध्यम ऊँचाई और अच्छी शाखाएँ
तनों पर एकांतर फली
गुलाबी–सफेद पुष्प
काले दानों की गुणवत्तापूर्ण किस्म
विभिन्न जलवायु में अनुकूल
खरीफ व गर्मी मौसम में उपयुक्त
शेती मार्गदर्शक (ICAR अनुसार)
Z Black
काळ्या दाण्यांचा सुधारित तीळ वाण
उष्ण व कोरडे हवामान अनुकूल
आदर्श तापमान: 25–35°C
जास्त पाऊस, पाण्याचा ठाण, दवपाळ हानिकारक
चांगल्या निचऱ्याची वाळूमिश्रित ते दोंबल जमीन
मध्यम काळ्या जमिनीतही चांगली वाढ
pH 5.5–8.0
खरीप: जून–जुलै
उन्हाळा: फेब्रुवारी–मार्च (सिंचित)
1 खोल नांगरणी + 2–3 कुळव्या
समतल व तणमुक्त शेत
उत्तम निचरा आवश्यक
2.5–3.0 किलो/एकर
थिरम/कार्बेन्डाझिम 2 g/kg
ट्रायकोडर्मा 4 g/kg
इमिडाक्लोप्रिड 5 ml/kg
ओळीत पेरणी
खोली 2–3 से.मी.
10–15 दिवसांनी thinning
ओळ × ओळ: 30 से.मी.
झाड × झाड: 10–15 से.मी.
शेणखत 4–5 टन/हे
नायट्रोजन व फॉस्फरस शिफारशीप्रमाणे
सिंचित क्षेत्रात N चे विभाजित प्रमाण फायदेशीर
खरीपमध्ये पावसावर आधारित
हलके पाणी:
फांदी वाढ
फुले
शेंगा धरणे
15–20 दिवसांनी पहिले तणनियंत्रण
30–35 दिवसांनी दुसरे तणनियंत्रण
पेंडिमेथालिन (पूर्वउद्भव) उपयुक्त
हलकी मशागत
सुरुवातीला तणमुक्त शेत
रोग:
पावडरी मिल्ड्यू – सल्फर 2 g/l
अल्टरनेरिया – मॅन्कोझेब 2.5 g/l
किडी:
लीफ रोलर, कॅप्सूल बोरर, गॉल फ्लाय
नीम आधारित औषधे (प्रतिबंधक)
काळे दाणे
मध्यम उंच वाढ
आंतरपल्लव शेंगा
गुलाबी–पांढरी फुले
उच्च दर्जाचे काळे तीळ
विविध हवामानाला अनुकूल
खरीप व उन्हाळा योग्य
કૃષિ પેકેજ (ICAR મુજબ)
Z Black
કાળા દાણાવાળી સુધારેલી જાત
ગરમ અને શુષ્ક હવામાન અનુરૂપ
આદર્શ તાપમાન 25–35°C
અતિ વરસાદ, પાણી ભરાવો, હિમ હાનિકારક
સારા નિકાસવાળી રેતીવાળી દોઢમટથી દોઢમટ જમીન
મધ્યમ કાળી જમીન અનુરૂપ
pH: 5.5–8.0
ખરીફ: જૂન–જુલાઈ
ઉનાળો: ફેબ્રુઆરી–માર્ચ (સિંચાઈ સાથે)
1 ઊંડી ખેડ + 2–3 હેરો
વેડમુક્ત, સમતલ ખેતર
પાણીની નિકાસ જરૂરી
2.5–3.0 કિગ્રા/એકર
થિરમ/કાર્બેન્ડાઝિમ 2 g/kg
ટ્રાઇકો ડર્મા 4 g/kg
ઇમિડાક્લોપ્રિડ 5 ml/kg
લાઇન વાવેતર
ઉંડાઈ 2–3 સે.મી.
10–15 દિવસ બાદ间 thinning
લાઇન × લાઇન: 30 સે.મી.
છોડ × છોડ: 10–15 સે.મી.
FYM 4–5 ટન/હે
નાઈટ્રોજન અને ફાસ્ફરસની ભલામણ મુજબ
સિંચાઈ હેઠળ નાઈટ્રોજન વિભાજિત દેવો
ખરીફમાં વરસાદ આધારિત
હળવી સિંચાઈ:
શાખા અવસ્થામાં
પુષ્પ અવસ્થામાં
ફાળી બને ત્યારે
15–20 દિવસ પ્રથમ નીંદણ
30–35 દિવસ બીજું નીંદણ
પેન્ડિમેથાલિન (પ્રિ-ઇમર્જન્સ) ઉપયોગી
હળવી ગુડાઈ
પ્રારંભિક અવસ્થા માં વેડ મુકત ખેતર
રોગ:
પાઉડરી મિલ્ડ્યુ → સલ્ફર 2 g/l
અલ્ટરનેરિયા → મેનકોઝેબ 2.5 g/l
જીવાત:
લીફ રોલર, કેપ્સ્યુલ બોરર, ગોલ ફ્લાય
નીમ આધારિત દવા (રોકથામ)
કાળા દાણા
મધ્યમ ઊંચાઈ, સારી શાખાવાળો છોડ
એકાંતર ફળી
પિંકી–વ્હાઇટ ફુલો
ગુણવત્તાવાળું કાળુ તલ
વિવિધ હવામાનમાં અનુકૂળ
खरीफ–ઉનાળો બંનેમાં યોગ્ય
* వ్యవసాయ పద్ధతులు (ICAR సూచనలు)*
Z Black
నలుపు రంగు గింజలున్న నువ్వుల రకం
వేడి–శుష్క వాతావరణం అనుకూలం
సరైన ఉష్ణోగ్రత: 25–35°C
నీరు నిల్వ, అధిక వర్షం, మంచు హానికరం
బాగా డ్రెయినేజ్ ఉన్న సాండి లోమ్–లోమ్ నేల
మీడియం బ్లాక్ సోయిల్లో కూడా బాగా పెరుగుతుంది
pH 5.5–8.0
కరీఫ్: జూన్–జూలై
సమ్మర్: ఫిబ్రవరి–మార్చి (నీటిపారుదలతో)
ఒక లోతైన దుక్కి + 2–3 కలపులు
పొలం సమంగా ఉండాలి
మంచి డ్రెయినేజ్ అవసరం
2.5–3.0 కిలోలు/ఎకరం
థిరమ్/కార్బెండజిమ్ 2 g/kg
ట్రైకోడెర్మా 4 g/kg
ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 5 ml/kg
లైన్ తోతే విత్తకం
లోతు 2–3 సెం.మీ.
10–15 రోజులకు thinning
రో × రో: 30 సెం.మీ.
మొక్క × మొక్క: 10–15 సెం.మీ.
FYM 4–5 టన్నులు/హె
N & P సూచించిన మోతాదులో
నీటిపారుదల వద్ద N split చేయాలి
కరీఫ్ లో వర్షంపై ఆధారపడి
తేలికపాటి నీరు:
శాఖా దశ
పుష్ప దశ
గుత్తులు ఏర్పడే దశ
15–20 రోజులు: మొదటి కలుపు
30–35 రోజులు: రెండొ కలుపు
పెండిమెథాలిన్ (pre-emergence) ప్రయోజనకరం
తేలిక దున్నులు
ప్రారంభ దశలో కలుపుల్లేని పొలం
రోగాలు:
పౌడరీ మిల్డ్యూ – సల్ఫర్ 2 g/l
ఆల్టర్నేరియా – మాంకోజెబ్ 2.5 g/l
పురుగులు:
లీఫ్ రోలర్, క్యాప్సూల్ బోరర్, గాల్ ఫ్లై
నీమ్ ఆధారిత స్ప్రేలు (నిరోధకంగా)
నలుపు గింజలు
మధ్యస్థ ఎత్తు, మంచి శాఖలు
కాండంపై ప్రత్యామ్నాయ గుత్తులు
గులాబీ–తెలుపు పువ్వులు
నాణ్యమైన నలుపు నువ్వుల రకం
వివిధ వాతావరణాలకు అనుకూలం
Kharif–Summer కు సరైనది
Plot No. 8,9,10,11, Shreenathji Industrial Estate, Near Kuvadva G.I.D.C, N.H 8-B Kuvadva-360023, Dist Rajkot (Gujrat) India
