Package of Practices (As per ICAR Recommendations)
KARISHMA
Improved research sesame variety
Suitable for multiple seasons
Warm and dry climate is ideal
Sensitive to frost and prolonged cloudy weather
Optimum temperature range: 25–35°C
Excess rainfall and waterlogging are harmful
Well-drained sandy loam to loam soils
Performs well in medium black soils
Soil pH range: 5.5 to 8.0
Avoid heavy clay and poorly drained soils
Kharif: May to July
Rabi / Summer: December to February (with irrigation)
One deep ploughing followed by 2–3 harrowings
Field should be well leveled and free from weeds
Proper drainage is essential
2.5 to 3.0 kg seed per acre
Treat seed with Thiram or Carbendazim @ 2 g/kg seed
For biological protection, use Trichoderma viride @ 4 g/kg seed
For insect protection, seed treatment with Imidacloprid @ 5 ml/kg seed
Line sowing is recommended
Sowing depth: 2–3 cm
Thin seedlings 10–15 days after emergence to maintain proper plant population
Row to row: 30 cm
Plant to plant: 10–15 cm
Apply Farmyard Manure (FYM) @ 4–5 tons per hectare during land preparation
Apply recommended dose of Nitrogen and Phosphorus as basal
Split application of nitrogen is beneficial under irrigated conditions
Mostly rainfed during Kharif season
Provide light irrigations at:
Branching stage
Flowering stage
Capsule formation stage
Avoid excess irrigation and water stagnation
First weeding and thinning at 15–20 days after sowing
Second weeding at 30–35 days after sowing
Pre-emergence application of Pendimethalin can be used for effective weed control
Light hoeing improves soil aeration
Keep field weed-free during early growth stages
Major Diseases
Powdery mildew
Alternaria leaf spot
Control Measures
Spray Wettable sulphur @ 2 g/litre of water for powdery mildew
Spray Mancozeb @ 2.5 g/litre of water for leaf spot diseases
Major Pests
Leaf roller
Capsule borer
Gall fly
Control Measures
Use neem-based insecticides as a preventive measure
Apply recommended insecticides as per ICAR guidelines when infestation is severe
Dark green leaves
Milky white grain colour
Plants grow 4–5 feet tall with good branching
Capsules borne alternately on the stem
Research-based improved variety
Suitable for multiple seasons
Good seed quality
Adaptable to different agro-climatic conditions
फसल की उन्नत कृषि पद्धतियाँ (ICAR के अनुसार)
KARISHMA
उन्नत शोध आधारित तिल की किस्म
बहु-मौसमी खेती के लिए उपयुक्त
गर्म एवं शुष्क जलवायु अनुकूल
पाला एवं अधिक समय तक बादल छाए रहने से नुकसान
उपयुक्त तापमान: 25–35°C
अधिक वर्षा व जलभराव से हानि
अच्छी जल निकास वाली बलुई दोमट से दोमट मिट्टी
मध्यम काली मिट्टी में भी उपयुक्त
भूमि का pH: 5.5 से 8.0
भारी व जलभराव वाली मिट्टी से बचें
खरीफ: मई से जुलाई
रबी / ग्रीष्म: दिसंबर से फरवरी (सिंचाई सुविधा के साथ)
एक बार गहरी जुताई करें
इसके बाद 2–3 बार हैरो चलाएँ
खेत समतल व खरपतवार रहित रखें
जल निकास की उचित व्यवस्था आवश्यक
2.5 से 3.0 किलोग्राम प्रति एकड़
फफूंदनाशी उपचार:
थिरम या कार्बेन्डाजिम @ 2 ग्राम/किग्रा बीज
जैविक उपचार:
ट्राइकोडर्मा विरिडे @ 4 ग्राम/किग्रा बीज
कीट नियंत्रण हेतु:
इमिडाक्लोप्रिड @ 5 मि.ली./किग्रा बीज
कतारों में बुवाई करें
बुवाई की गहराई: 2–3 सेमी
अंकुरण के 10–15 दिन बाद छंटाई करें
कतार से कतार: 30 सेमी
पौधे से पौधे: 10–15 सेमी
खेत की तैयारी के समय 4–5 टन गोबर की खाद/हेक्टेयर
नत्रजन व फॉस्फोरस की अनुशंसित मात्रा आधार खाद के रूप में
सिंचित फसल में नत्रजन को दो भागों में देना लाभकारी
खरीफ में मुख्यतः वर्षा आधारित
आवश्यकता होने पर हल्की सिंचाई:
शाखा निकलने की अवस्था
फूल आने की अवस्था
कैप्सूल बनने की अवस्था
अधिक सिंचाई व जलभराव से बचें
पहली निराई-गुड़ाई: 15–20 दिन बाद
दूसरी निराई-गुड़ाई: 30–35 दिन बाद
अंकुरण पूर्व अवस्था में पेंडीमेथालिन का प्रयोग लाभकारी
हल्की गुड़ाई से मिट्टी में वायु संचार बढ़ता है
प्रारंभिक अवस्था में खेत साफ रखें
मुख्य रोग
चूर्णिल फफूंदी
अल्टरनेरिया पत्ती धब्बा
नियंत्रण
चूर्णिल फफूंदी हेतु:
वेटेबल सल्फर @ 2 ग्राम/लीटर पानी
पत्ती धब्बा रोग हेतु:
मैनकोजेब @ 2.5 ग्राम/लीटर पानी
मुख्य कीट
पत्ती लपेटक
कैप्सूल छेदक
गॉल मक्खी
नियंत्रण
प्रारंभिक अवस्था में नीम आधारित कीटनाशक
अधिक प्रकोप पर ICAR अनुशंसित कीटनाशकों का प्रयोग
गहरे हरे रंग की पत्तियाँ
दूधिया सफेद रंग के दाने
4–5 फीट ऊँचे, शाखायुक्त पौधे
तने पर वैकल्पिक रूप से लगे कैप्सूल
शोध आधारित उन्नत किस्म
विभिन्न मौसमों के लिए उपयुक्त
अच्छी बीज गुणवत्ता
विभिन्न कृषि-जलवायु क्षेत्रों में अनुकूल
पिक व्यवस्थापन पद्धती (ICAR नुसार)
KARISHMA
संशोधनावर आधारित सुधारित तीळ वाण
बहु-हंगामी लागवडीस योग्य
उष्ण व कोरडे हवामान उपयुक्त
पाला व सतत ढगाळ वातावरणास संवेदनशील
योग्य तापमान: 25–35°C
अति पाऊस व पाणी साचणे हानिकारक
उत्तम निचरा असलेली वालुकामय ते मध्यम दोमट माती
मध्यम काळ्या जमिनीतही चांगली वाढ
जमिनीचा pH: 5.5 ते 8.0
भारी व पाणी साचणारी जमीन टाळावी
खरीप: मे ते जुलै
रब्बी / उन्हाळी: डिसेंबर ते फेब्रुवारी (सिंचन सुविधा असल्यास)
एक खोल नांगरट करावी
त्यानंतर 2–3 वेळा वखरणी/हॅरो चालवावी
शेत समतल व तणमुक्त ठेवावे
योग्य निचऱ्याची व्यवस्था आवश्यक
प्रति एकर 2.5 ते 3.0 किलो
बुरशीनाशक प्रक्रिया:
थिरम किंवा कार्बेन्डाझिम @ 2 ग्रॅम/किलो बियाणे
जैविक प्रक्रिया:
ट्रायकोडर्मा विरिडे @ 4 ग्रॅम/किलो बियाणे
किडींपासून संरक्षणासाठी:
इमिडाक्लोप्रिड @ 5 मि.ली./किलो बियाणे
ओळीमध्ये पेरणी करावी
पेरणीची खोली: 2–3 सेमी
उगवणीनंतर 10–15 दिवसांनी विरळणी करावी
ओळ ते ओळ: 30 सेमी
रोप ते रोप: 10–15 सेमी
जमीन तयार करताना 4–5 टन शेणखत/हेक्टर द्यावे
नत्र व स्फुरद ICAR शिफारशीनुसार आधार खत म्हणून द्यावे
सिंचित पिकात नत्र दोन टप्प्यात देणे फायदेशीर
खरीप हंगामात प्रामुख्याने पावसावर अवलंबून
आवश्यकतेनुसार हलके पाणी द्यावे:
फांदी फुटण्याची अवस्था
फुलोऱ्याची अवस्था
शेंगा (कॅप्सूल) तयार होण्याची अवस्था
अति पाणी व पाणी साचणे टाळावे
पहिली निंदणी-खुरपणी: पेरणीनंतर 15–20 दिवसांनी
दुसरी निंदणी-खुरपणी: 30–35 दिवसांनी
उगवणीपूर्व अवस्थेत पेंडीमेथालिनचा वापर उपयुक्त
हलकी कोळपणी केल्याने मातीतील हवा खेळती राहते
सुरुवातीच्या अवस्थेत शेत स्वच्छ ठेवावे
मुख्य रोग
भुरी (Powdery mildew)
आल्टरनेरिया पानावरील ठिपके
नियंत्रण
भुरी रोगासाठी:
वेटेबल सल्फर @ 2 ग्रॅम/लिटर पाणी
पानावरील ठिपक्यांसाठी:
मॅन्कोझेब @ 2.5 ग्रॅम/लिटर पाणी
मुख्य किडी
पान गुंडाळणारी अळी
शेंग छिद्र करणारी अळी
गॉल माशी
नियंत्रण
सुरुवातीला नीम आधारित कीटकनाशकांचा वापर
प्रादुर्भाव जास्त असल्यास ICAR शिफारस केलेली कीटकनाशके वापरावीत
गडद हिरव्या रंगाची पाने
दुधी पांढऱ्या रंगाचे दाणे
4–5 फूट उंच, भरपूर फांद्यांची वाढ
खोडावर आळीपाळीने येणाऱ्या शेंगा
संशोधनावर आधारित सुधारित वाण
विविध हंगामात लागवडीस योग्य
चांगली बियाणे गुणवत्ता
विविध कृषी-हवामान परिस्थितींशी जुळवून घेणारा
પાક વ્યવસ્થાપન પદ્ધતિઓ (ICAR મુજબ)
KARISHMA
સંશોધન આધારિત સુધારેલ તલ જાત
બહુ-મોસમી ખેતી માટે યોગ્ય
ગરમ અને શુષ્ક હવામાન અનુકૂળ
પાળો અને લાંબા સમય સુધી વાદળછાયું વાતાવરણ નુકસાનકારક
અનુકૂળ તાપમાન: 25–35°C
વધુ વરસાદ અને પાણી ભરાવથી નુકસાન
સારો નિકાસ ધરાવતી રેતીલી લોમથી લોમ જમીન
મધ્યમ કાળી જમીનમાં પણ સારી રીતે વિકાસ
જમીનનું pH: 5.5 થી 8.0
ભારે અને પાણી ભરાય તેવી જમીન ટાળો
ખરીફ: મે થી જુલાઈ
રવિ / ઉનાળો: ડિસેમ્બર થી ફેબ્રુઆરી (સિંચાઈની સુવિધા સાથે)
એક વાર ઊંડો હળ ચલાવો
ત્યારબાદ 2–3 વાર હેરો ચલાવો
ખેતર સમતલ અને નિંદામણ રહિત રાખો
યોગ્ય નિકાસ વ્યવસ્થા આવશ્યક
એકર દીઠ 2.5 થી 3.0 કિ.ગ્રા
ફૂગનાશક ઉપચાર:
થિરમ અથવા કાર્બેન્ડાઝિમ @ 2 ગ્રામ/કિ.ગ્રા બીજ
જૈવિક ઉપચાર:
ટ્રાઈકોડર્મા વિરિડે @ 4 ગ્રામ/કિ.ગ્રા બીજ
જીવાત નિયંત્રણ માટે:
ઇમિડાક્લોપ્રિડ @ 5 મિ.લી./કિ.ગ્રા બીજ
લાઈનમાં વાવણી કરવી
વાવણી ઊંડાઈ: 2–3 સે.મી
ઉગાવા પછી 10–15 દિવસે છટણી કરવી
પંક્તિથી પંક્તિ: 30 સે.મી
છોડથી છોડ: 10–15 સે.મી
જમીન તૈયારી સમયે 4–5 ટન છાણખાતર/હેક્ટર
નાઈટ્રોજન અને ફોસ્ફરસ ICAR ભલામણ મુજબ આધાર ખાતર તરીકે
સિંચિત પાકમાં નાઈટ્રોજનને ભાગે ભાગે આપવું લાભદાયી
ખરીફમાં મુખ્યત્વે વરસાદ આધારિત
જરૂરી હોય ત્યારે હળવી સિંચાઈ:
શાખા નીકળવાની અવસ્થા
ફૂલ આવવાની અવસ્થા
કેપ્સ્યુલ બનવાની અવસ્થા
વધુ સિંચાઈ અને પાણી ભરાવ ટાળો
પ્રથમ નિંદામણ-ખુરપણી: વાવણી પછી 15–20 દિવસ
બીજી નિંદામણ-ખુરપણી: 30–35 દિવસ
ઉગાવા પહેલાં પેન્ડિમેથાલિન નો ઉપયોગ લાભદાયી
હળવી ખુરપણીથી જમીનમાં હવાની આવન-જાવન સુધરે
શરૂઆતના તબક્કે ખેતર સ્વચ્છ રાખવું
મુખ્ય રોગો
પાવડરી મિલ્ડ્યૂ
અલ્ટરનેરિયા પાંદડાના ધબ્બા
નિયંત્રણ
પાવડરી મિલ્ડ્યૂ માટે:
વેટેબલ સલ્ફર @ 2 ગ્રામ/લિટર પાણી
પાંદડાના ધબ્બા માટે:
માંકોઝેબ @ 2.5 ગ્રામ/લિટર પાણી
મુખ્ય જીવાતો
પાંદડા વાળનારી ઈયળ
કેપ્સ્યુલ ભેદક ઈયળ
ગોલ માખી
નિયંત્રણ
શરૂઆતમાં નીમ આધારિત કીટનાશકો
વધુ ઉપદ્રવ હોય ત્યારે ICAR ભલામણ મુજબ કીટનાશકોનો ઉપયોગ
ગાઢ લીલા રંગના પાંદડા
દૂધિયા સફેદ રંગના દાણા
4–5 ફૂટ ઊંચા, સારી શાખાવાળા છોડ
ડાંગરા પર વિકલ્પ રૂપે લાગતી કેપ્સ્યુલ
સંશોધન આધારિત સુધારેલ જાત
વિવિધ મોસમ માટે યોગ્ય
સારી બીજ ગુણવત્તા
વિવિધ કૃષિ-હવામાન પરિસ્થિતિઓમાં અનુકૂળ
పంట సాగు విధానాలు (ICAR ప్రకారం)
KARISHMA
పరిశోధన ఆధారిత మెరుగైన నువ్వుల రకం
బహుళ కాలాలకు అనుకూలమైన రకం
వేడి మరియు పొడి వాతావరణం అనుకూలం
మంచు, దీర్ఘకాలం మేఘావృత వాతావరణానికి సున్నితమైన పంట
అనుకూల ఉష్ణోగ్రత: 25–35°C
అధిక వర్షపాతం మరియు నీరు నిల్వ ఉండడం హానికరం
మంచి నీటి పారుదల గల ఇసుక లోమి నుంచి లోమి నేలలు
మధ్యస్థ నల్ల నేలల్లో కూడా అనుకూలం
నేల pH: 5.5 నుండి 8.0
భారీ మట్టి మరియు నీరు నిల్వ అయ్యే నేలలు నివారించాలి
ఖరీఫ్: మే నుండి జూలై
రబీ / వేసవి: డిసెంబర్ నుండి ఫిబ్రవరి (సింఛాయీ సౌకర్యంతో)
ఒకసారి లోతైన దున్నకం చేయాలి
తరువాత 2–3 సార్లు హారో లేదా దంతాల దున్నకం
పొలాన్ని సమతలంగా, కలుపు లేకుండా సిద్ధం చేయాలి
నీటి పారుదలకి సరైన ఏర్పాట్లు అవసరం
ఎకరాకు 2.5 నుండి 3.0 కిలోలు
శిలీంధ్ర నివారణకు:
థిరమ్ లేదా కార్బెండాజిమ్ @ 2 గ్రా/కిలో విత్తనం
జీవ శుద్ధి:
ట్రైకోడెర్మా విరిడే @ 4 గ్రా/కిలో విత్తనం
కీటక నివారణకు:
ఇమిడాక్లోప్రిడ్ @ 5 మి.లీ./కిలో విత్తనం
వరుసలలో విత్తడం మంచిది
విత్తే లోతు: 2–3 సెం.మీ
మొలక వచ్చిన 10–15 రోజులకు తిన్నింగ్ చేయాలి
వరుస నుండి వరుసకు: 30 సెం.మీ
మొక్క నుండి మొక్కకు: 10–15 సెం.మీ
భూమి సిద్ధం సమయంలో 4–5 టన్నులు పశువుల ఎరువు/హెక్టారు
నత్రజని మరియు భాస్వరం ICAR సిఫార్సుల ప్రకారం ఆధార ఎరువులుగా ఇవ్వాలి
నీటిపారుదల ఉన్న పరిస్థితుల్లో నత్రజనిని విడతలుగా ఇవ్వడం మంచిది
ఖరీఫ్ కాలంలో ప్రధానంగా వర్షాధార పంట
అవసరమైతే తేలికపాటి నీటిపారుదల ఇవ్వాలి:
శాఖలు ఏర్పడే దశ
పుష్ప దశ
గుళిక (క్యాప్సూల్) ఏర్పడే దశ
అధిక నీరు మరియు నీరు నిల్వ కాకుండా చూడాలి
మొదటి కలుపు తొలగింపు: విత్తిన 15–20 రోజులకు
రెండవ కలుపు తొలగింపు: 30–35 రోజులకు
మొలక రాకముందు దశలో పెండిమిథాలిన్ వినియోగం ఉపయోగకరం
తేలికపాటి గుంటలు వేసి మట్టిలో గాలివాటం మెరుగుపరచాలి
ప్రారంభ దశలో పొలాన్ని శుభ్రంగా ఉంచాలి
ప్రధాన రోగాలు
పొడి బూజు (Powdery mildew)
ఆల్టర్నేరియా ఆకుల మచ్చలు
నియంత్రణ
పొడి బూజు నివారణకు:
వెట్టబుల్ సల్ఫర్ @ 2 గ్రా/లీటరు నీరు
ఆకుల మచ్చల నివారణకు:
మాంకోజెబ్ @ 2.5 గ్రా/లీటరు నీరు
ప్రధాన పురుగులు
ఆకుల మడత పురుగు
గుళిక తొలిచే పురుగు
గాల్ ఈగ
నియంత్రణ
ప్రారంభ దశలో నీమ్ ఆధారిత కీటకనాశినులు
తీవ్ర ప్రబలత ఉన్నప్పుడు ICAR సిఫార్సు చేసిన కీటకనాశినులు ఉపయోగించాలి
గాఢ ఆకుపచ్చ రంగు ఆకులు
పాల తెలుపు రంగు గింజలు
4–5 అడుగుల ఎత్తు, మంచి శాఖలు కలిగిన మొక్కలు
కాండంపై మారుమారుగా ఏర్పడే గుళికలు
పరిశోధన ఆధారిత మెరుగైన రకం
వివిధ కాలాలకు అనుకూలం
మంచి విత్తన నాణ్యత
వివిధ వ్యవసాయ-వాతావరణ పరిస్థితులకు సరిపోతుంది
Plot No. 8,9,10,11, Shreenathji Industrial Estate, Near Kuvadva G.I.D.C, N.H 8-B Kuvadva-360023, Dist Rajkot (Gujrat) India
